Begrippenlijst

BBL (Besluit bouwwerken leefomgeving)

Nederlandse wetgeving voor brandveiligheid van gebouwen.

Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

Bbl staat voor het Besluit bouwwerken leefomgeving, wat de opvolger is van het Bouwbesluit 2012 en geldt sinds 1 januari 2024. In het Bbl staan de bouwtechnische regels voor onder andere de constructie, brandveiligheid, duurzaamheid, bruikbaarheid en veiligheid van bouwwerken, evenals de regels voor bouw- en sloopwerkzaamheden.

Bevoegd gezag

Overheidsinstantie die toezicht houdt op brandveiligheid (meestal de gemeente of veiligheidsregio).

Brandblusinstallatie

Een brandblusinstalltie is een VBB-systeem (Vastopgestelde Brandbeheersings- en Brandblusinstallatie). Voorbeelden hiervan zijn een sprinklersysteem, een watermistsysteem, blusgasinstallatie, etc.

Brandcompartiment

Een brandcompartiment is een bouwkundig afgebakend deel van een gebouw, begrensd door brandwerende wanden, vloeren en plafonds, dat ontworpen is om een brand en de bijbehorende rook gedurende een minimale tijd te beperken tot die ruimte. Het hoofddoel van een brandcompartiment is het waarborgen van de Weerstand tegen BrandDoorslag en BrandOverslag (WBDBO), zodat mensen veilig kunnen vluchten en de brandweer de brand effectief kan bestrijden. 

Brandcompartiment

Afgesloten deel van een gebouw waarin brand zich gedurende een bepaalde tijd beperkt moet kunnen ontwikkelen.

Brandoverslag

Het overslaan van vuur van het ene naar het andere gebouw(onderdeel).

CCV-inspectieschema


Schema opgesteld door het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid voor inspectie en certificering van brandbeveiligingssystemen.

Draftstops

Draftstops zijn (vaak) glazen platen of schermen rondom trapgaten of roltrappen. Je ziet ze vaak in winkelcentra of warenhuizen. Ze lijken misschien alleen voor het esthetische te zijn, maar ze spelen een belangrijke rol in de brandveiligheid van een gebouw. Hoe werkt een draftstop?

Wanneer er brand uitbreekt op een lager gelegen verdieping, stijgt de warmte vanzelf naar boven. Bij een trapgat kan dit leiden tot een soort schoorsteeneffect: de hitte wordt als het ware omhoog gezogen. Hierdoor zouden sprinklers op hogere verdiepingen te vroeg kunnen activeren, terwijl de brand zich eigenlijk nog beneden bevindt.

Een draftstop voorkomt dit. Door een scherm rondom het trapgat te plaatsen, blijft de eerste 30 centimeter warme lucht hangen onder het plafond. Pas wanneer de laag groter wordt, stroomt de hitte verder omhoog. Zo wordt ervoor gezorgd dat de sprinklers op de juiste verdieping activeren, precies daar waar de brand is ontstaan.

Droge sprinklerinstallatie

Een droge sprinklerinstallatie is een brandbeveiligingssysteem dat is ontworpen voor ruimtes waar vorst kan optreden, zoals onverwarmde magazijnen of parkeergarages. In plaats van water, zijn de leidingen van dit systeem gevuld met perslucht of stikstof. Pas wanneer een sprinkler geactiveerd wordt door brand, daalt de luchtdruk, waardoor een speciale alarmklep opent en het water uit de watertoevoer in de leidingen stroomt om de brand te blussen.

Droog systeem

Sprinklerleidingen gevuld met lucht of stikstof; water komt pas bij activering.

FM (norm)

De FM datasheets zijn Amerikaanse normen van FM Global voor sprinklerinstallaties, die vaak wordt gebruikt in Nederland voor industriële objecten en distributiecentra waar specifieke risico’s zijn. Hoewel de Europese norm NEN-EN 12845 + NEN 1073 de standaard is, kunnen FM en NFPA voorschriften worden gehanteerd voor een uitgebreidere en beter aangepaste beveiliging, vooral in specifieke sectoren. Het kiezen voor een FM-voorschrift kan nodig zijn om aan de eisen van verzekeraars of het bevoegd gezag te voldoen, en vereist een gecertificeerde en correct onderhouden installatie. 

FM Datasheets (Factory Mutual Global)


Richtlijnen van verzekeraar FM Global voor sprinklerbeveiliging en brandveiligheid.

Harmonisatieafspraken

Harmonisatie-afspraken voor sprinklerinstallaties zijn afspraken die ervoor zorgen dat verschillende inspectie-instellingen vergelijkbaar werken en dezelfde oordelen vellen bij de inspectie van deze systemen. De belangrijkste instelling hiervoor is het CCV (Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid), dat deze afspraken publiceert om onnodige afkeuringen te voorkomen en de kwaliteit van brandbeveiliging te waarborgen.

Inspectiecertifcaat sprinklerbeveiliging

Een inspectiecertificaat voor een sprinklerinstallatie is een document dat de brandveiligheid van een gebouw met een sprinklerinstallatie aantoont. Het wordt afgegeven na een (half)jaarlijkse inspectie door een onafhankelijk inspectiebureau dat het CCV-inspectieschema volgt. De inspectie beoordeelt niet alleen de sprinklerinstallatie zelf, maar ook de bijbehorende bouwkundige en organisatorische maatregelen, om te verifiëren dat het systeem voldoet aan het Basisontwerp of Uitgangspuntendocument (UPD). 

Inspectiecertificaat

Bewijs dat de installatie voldoet aan de eisen en correct is geïnstalleerd en onderhouden.

Inspectiecertificaat sprinklersysteem

Een inspectiecertificaat van een sprinklersysteem bevestigt dat de sprinklerinstallatie voldoet aan alle wet- en regelgeving. Hierbij kijkt een onafhankelijke inspectie-instelling niet alleen naar de techniek, maar ook naar:

• Bouwkundige eisen (bijvoorbeeld brandwerende scheidingen).
• Installatietechnische eisen (de technische aanleg en werking van de sprinklers).
• Organisatorische maatregelen (het gebruik van het gebouw, opslagmethodes, procedures).

Als al deze onderdelen in orde zijn, wordt een inspectiecertificaat afgegeven. Dit is hét bewijs dat de sprinklerinstallatie in samenhang met het gebouw en gebruik voldoet aan de vergunningseisen.

Installatiecertificaat sprinklerbeveiliging

Een installatiecertificaat voor een sprinklerinstallatie wordt afgegeven door een gecertificeerde installateur na de aanleg of onderhoud van de installatie, en toont aan dat het systeem voldoet aan de geldende normen en wettelijke eisen, zoals vastgelegd in het CCV-certificatieschema.

Installatiecertificaat sprinklersysteem

Een installatiecertificaat van een sprinklersysteem laat zien dat een sprinklerinstallatie is gebouwd volgens de geldende ontwerpcriteria. Dat betekent: de installatie voldoet technisch aan de norm. Maar dit certificaat zegt nog niets over of de installatie ook geschikt is voor het daadwerkelijke gebruik van het gebouw.

Een voorbeeld: een installatie kan technisch perfect zijn aangelegd, maar als er onder de sprinklers brandbare materialen worden opgeslagen waarvoor de installatie niet is ontworpen, biedt dit certificaat geen garantie voor veiligheid.

K-factor

Technische waarde die de waterdoorlatendheid van een sprinkler aangeeft. Hoe hoger de factor, hoe meer water er bij een bepaalde druk uitkomt.

Nat systeem

Sprinklerleidingen altijd gevuld met water.

Natte sprinklerinstallatie

Een natte sprinklerinstallatie is een brandblussysteem waarbij de leidingen van het systeem continu gevuld zijn met water onder druk. Zodra een sprinklerkop door de hitte van een beginnende brand wordt geactiveerd, barst de glasbulb of smeltzekering en spuit het water direct op de brandhaard om deze te bestrijden en eventueel te blussen. Dit systeem is de meest voorkomende variant, werkt snel en is ideaal voor vorstvrije omgevingen.

NEN-EN 12845 + NEN1073

De NEN werkt heel goed in kantooromgevingen, winkelcentra, parkeergarages en voor andere gebouwen met lichte tot middelzware risico’s.

NEN-normen


Nederlandse en Europese normen die technische eisen beschrijven:

• NEN 6060: beoordeling grote brandcompartimenten.
• NEN-EN 12845: ontwerp en onderhoud sprinklerinstallaties.
• NEN 1073: aanvullende bepalingen bij sprinklerinstallaties.
• NEN 2535: brandmeldinstallaties.
• NEN 2575: ontruimingsalarminstallaties.
• NEN 1010: laagspanningsinstallaties.
• NEN 6068: bepaling brandoverslag tussen gebouwen.
• NEN 13501: brandclassificatie van bouwmaterialen.
• NEN 1006: voorschriften drinkwaterinstallaties.

NFPA

De NFPA (National Fire Protection Association) richtlijnen voor sprinklersystemen zijn een reeks normen die het ontwerp, de installatie, inspectie en het onderhoud van automatische brandbeveiligingssystemen regelen om branden te bestrijden en schade te beperken. De belangrijkste normen zijn NFPA 13 voor het ontwerp en de installatie, en NFPA 25 voor de inspectie, het testen en het onderhoud van deze systemen.

NFPA (National Fire Protection Association)


Amerikaanse organisatie die internationaal erkende brandveiligheidsnormen uitgeeft.

• NFPA 13: sprinklerinstallaties.
• NFPA 20: brandpompen.
• NFPA 30: opslag van brandbare vloeistoffen.

Nota van aanvulling

Een nota van aanvullingen bij sprinklersystemen is een officieel document waarin wijzigingen, aanvullingen of verduidelijkingen op een eerder opgesteld rapport of plan worden vastgelegd.

Concreet betekent dit:

• Bij sprinklerinstallaties wordt vaak een UPD (Uitgangspuntendocument) of een ontwerpdocument opgesteld. Tijdens de uitvoering of na inspectie kan blijken dat er zaken aangepast moeten worden.
• Deze aanpassingen worden dan niet altijd volledig herschreven in het oorspronkelijke document, maar gebundeld in een aparte nota van aanvullingen.
• Zo’n nota beschrijft bijvoorbeeld:
  • extra compartimenten die toegevoegd zijn;
  • gewijzigde leidingen of pompcapaciteit;
  • afwijkingen van de oorspronkelijke norm en de motivatie daarvoor;
  • aanvullende afspraken met de opdrachtgever of brandweer.

Obstructiesprinkler

Extra sprinkler geplaatst onder obstakels (zoals balken of deuren).

Onderhoudscertificaat sprinklerbeveiliging

Een onderhoudscertificaat voor een sprinklerinstallatie wordt afgegeven door een gecertificeerd onderhoudsbedrijf na het uitvoeren van preventief onderhoud volgens de voorschriften van het CCV-Certificatieschema. Dit certificaat wordt ook wel een onderhoudscertificaat VBB-systemen genoemd.

Onderhoudscertificaat sprinklersysteem

Een onderhoudscertificaat van een sprinklersysteem geeft alleen aan dat de installateur het onderhoud heeft uitgevoerd zoals van hem verwacht mag worden, bijvoorbeeld volgens TB80. Dit certificaat mag de installateur zelf afgeven.

Belangrijk om te weten: een onderhoudscertificaat zegt niets over de werking van het systeem als geheel. In theorie kan een installatie perfect onderhouden zijn, terwijl deze toch niet operationeel is.

Opslagconfiguraties (NFPA 13)

• Palletized storage: goederen op pallets.
• Solid-pile: goederen los opgestapeld in blokken.
• Shelf storage: stellingen met dichte legborden.
• Bin box storage: containers die aan één zijde open zijn.
• Open frame rack storage: palletstellingen met open legborden.
• Solid shelf rack storage: stellingen met dichte legborden of weinig open ruimte.
• Single row rack storage: enkele palletstellingen.
• Double row rack storage: dubbele palletstellingen met tussenruimte.
• Multiple row racks: grotere stellingopstellingen.

Obstructiesprinkler

Extra sprinkler geplaatst onder obstakels (zoals balken of deuren).

Onderhoudscertificaat sprinklerbeveiliging

Een onderhoudscertificaat voor een sprinklerinstallatie wordt afgegeven door een gecertificeerd onderhoudsbedrijf na het uitvoeren van preventief onderhoud volgens de voorschriften van het CCV-Certificatieschema. Dit certificaat wordt ook wel een onderhoudscertificaat VBB-systemen genoemd.

Onderhoudscertificaat sprinklersysteem

Een onderhoudscertificaat van een sprinklersysteem geeft alleen aan dat de installateur het onderhoud heeft uitgevoerd zoals van hem verwacht mag worden, bijvoorbeeld volgens TB80. Dit certificaat mag de installateur zelf afgeven.

Belangrijk om te weten: een onderhoudscertificaat zegt niets over de werking van het systeem als geheel. In theorie kan een installatie perfect onderhouden zijn, terwijl deze toch niet operationeel is.

Opslagconfiguraties (NFPA 13)

• Palletized storage: goederen op pallets.
• Solid-pile: goederen los opgestapeld in blokken.
• Shelf storage: stellingen met dichte legborden.
• Bin box storage: containers die aan één zijde open zijn.
• Open frame rack storage: palletstellingen met open legborden.
• Solid shelf rack storage: stellingen met dichte legborden of weinig open ruimte.
• Single row rack storage: enkele palletstellingen.
• Double row rack storage: dubbele palletstellingen met tussenruimte.
• Multiple row racks: grotere stellingopstellingen.

Pendent sprinkler


Sprinkler die naar beneden sproeit, hangend aan het leidingnet.

Periodieke controles en testen

• Wekelijkse of maandelijkse testen van pompinstallaties en alarmkleppen.
• Oefenen met het schakelen van de watervoorziening (noodstroom, dieselpompen).
• Jaarlijkse inspectie door een geaccrediteerde inspectie-instelling (bijv. volgens het CCV-inspectieschema).

Plan van Aanpak sprinklerbeveiliging

In het Plan van Aanpak staat ons advies waardoor de sprinklerbeveiliging aan alle wettelijke eisen voldoet en goed functioneert. Ook zijn in het Plan van Aanpak de verschillende (klant)behoeften ten aanzien van bedrijfsprocessen verwerkt.

Schuiminstallatie

Het is een vast opgestelde blusinstallatie die bij brand automatisch of handmatig blusschuim afgeeft in plaats van of in combinatie met water. Het schuim ontstaat doordat water, schuimvormend middel (concentraat) en lucht worden gemengd. Dit mengsel vormt een stabiele schuimlaag die brandhaarden afdekt.Het schuim koelt en vooral verstikt de brand door de toevoer van zuurstof af te sluiten.

Sprinkler

Branddetectie- en bluselement dat water sproeit zodra het door hitte wordt geactiveerd.

Sprinklerbeveiliging


Het geheel van installaties, bouwkundige en organisatorische voorzieningen om brand te detecteren en onder controle te houden.

Sprinklerbeveiliging

Sprinklerbeveiliging omvat alle bouwkundige, installatietechnische en organisatorische maatregelen die aan sprinklerinstallaties worden gesteld.

Sprinklerinstallatie

Systeem van leidingen en sprinklers dat automatisch water afgeeft bij brand.

Sprinklermeldinstallatie (SMI)

Installatie die signalen geeft bij het activeren van sprinklers, zodat brandweer, beheerder en meldkamer worden gealarmeerd.

Sprinklertank

Veel distributiecentra en industriële gebouwen maken gebruik van sprinklertanks. Deze variëren in grootte van 200.000 liter tot meer dan 1,2 miljoen liter inhoud. Er zijn stalen tanks met aan de binnenzijde een coating of stalen tanks met een liner. Een liner is een grote rubberen zak die waterdichtheid garandeert. Beide varianten zijn toegestaan, maar een liner oogt vaak strakker en heeft minder zichtbare naden.

Sprinklervoorschriften

• NFPA en FM: Amerikaanse voorschriften die wereldwijd bekend zijn.
• NEN-EN 12845: de Europese norm voor sprinklersystemen.
• NEN 1073: een Nederlandse aanvulling op de Europese norm. In de praktijk spreken we daarom vaak van “NEN-EN 12845 + NEN 1073”.

Daarnaast bestaan er ook nog andere normen, zoals de CEA 4001, die vaak wordt toegepast bij watermistinstallaties.

Sproeidichtheid

De hoeveelheid water per oppervlakte-eenheid die de sprinklers afgeven.

Sproeitijd

De minimale tijd dat de installatie voldoende water moet leveren (bijv. 60 of 120 minuten).

Stellingsprinkler (In-rack sprinkler)

Sprinkler geplaatst binnen stellingen om brand direct in de opslag te bestrijden.

Storage sprinkler

Sprinkler speciaal ontworpen voor opslagruimtes.

Technisch Bulletin 65a


Bepaling van omvang van brandbeveiligingssystemen.

Technisch Bulletin 80 (TB 80)


Nederlandse richtlijn voor beheer en onderhoud van sprinklerinstallaties.

UPD

Een UPD (Uitgangspuntendocument) voor een sprinklerinstallatie dient als het officiële document waarin de ontwerpuitgangspunten van de sprinklerinstallatie worden vastgelegd. Het is bedoeld om duidelijkheid en overeenstemming te creëren tussen alle betrokken partijen — zoals de opdrachtgever, verzekeraar, brandweer en installateur — over wat de sprinklerinstallatie precies moet beschermen, op welke manier en volgens welke normen.

UPD (Uitgangspuntendocument)


Document waarin de uitgangspunten, randvoorwaarden en eisen van de brandbeveiligingsinstallatie zijn vastgelegd. Basis voor ontwerp, aanleg en certificering.

UPD opsteller

Een UPD-opsteller is de partij of persoon die het Uitgangspuntendocument (UPD) opstelt voor een brandbeveiligingsinstallatie, zoals een sprinklersysteem.

Wat is de rol van een UPD-opsteller?

• Hij/zij vertaalt de brandrisico’s en gebruiksfunctie van het gebouw naar concrete eisen voor de installatie.
• Zorgt dat alle keuzes en uitgangspunten (normen, beveiligingsdoel, ontwerpcriteria) duidelijk en eenduidig zijn vastgelegd.
• Is de brug tussen de opdrachtgever, brandweer, verzekeraar, ontwerpers en installateurs.

Taken van een UPD-opsteller

• Opstellen van het Uitgangspuntendocument volgens CCV- of VAS-schema.
• Vastleggen van doelstellingen (bijvoorbeeld alleen levensreddend of ook bedrijfsschadebeperkend).
• Benoemen van te beveiligen compartimenten, opslaghoogtes, waterbronnen, blusmethodes enz.
• Afstemmen met betrokken partijen (brandweer, verzekeraar, bevoegd gezag).
• Zorgen dat het document actueel blijft (via nota van aanvullingen bij wijzigingen).

Eisen aan een UPD-opsteller

• Moet onafhankelijk zijn.
• Heeft vaak achtergrond in brandveiligheidstechniek of sprinklertechniek.
• Kan een gespecialiseerd adviesbureau of een onafhankelijke deskundige zijn.